Γιατί Γαβγίζει ο Σκύλος μου; 

Η Αλήθεια Πίσω από μια Φυσιολογική Συμπεριφορά

Αρθρογράφος: Σεραφείμ Καρυπίδης

Οι συμπεριφορές που επιτελεί ο σκύλος αποσκοπούν στο να εκπληρώσει μια ανάγκη του. Κάθε συμπεριφορά είναι μοναδική και αναλύεται βάσει του περιβάλλοντος και των συνυπαρχουσών συνθηκών, και ποτέ ανεξάρτητα. Ωστόσο μπορούμε να μιλήσουμε γενικά για την ύπαρξη του γαβγίσματος στο είδος του σκύλου.

Πόσες φορές δεν μας έχει πάρει τα αυτιά ο σκύλος μας με το γάβγισμά του; Πόσες φορές ευχηθήκαμε να σταματήσει όταν του το ζητήσαμε; Γιατί οι σκύλοι γαβγίζουν σε όλα;

Για να απαντήσουμε στα παραπάνω, και σε πολλά ακόμα παρόμοια ερωτήματα θα πρέπει να απαντήσουμε σε κάποιες πιο βασικές ερωτήσεις, όπως: 

• Γιατί ο σκύλος γαβγίζει; 
• Πώς εξελίχθηκε το γάβγισμα του σκύλου;
• Όλοι οι σκύλοι γαβγίζουν το ίδιο;
• Είναι μια μαθημένη ή ενστικτώδης συμπεριφορά;
• Τι μπορώ να κάνω;

Το κύριο χαρακτηριστικό που έχει ένας σκύλος, πέρα από το ότι κουνάει την ουρά του κάθε φορά που μας βλέπει, είναι το ότι γαβγίζει. Αν εξετάσουμε το γάβγισμα ως μια συμπεριφορά ενός οργανισμού, αυτό σημαίνει ότι υπάρχει μια ανάγκη που ο σκύλος ικανοποιεί μέσω του γαβγίσματος, όπωςγια παράδειγμα το να διώξει έναν ανεπιθύμητο (σκύλο , λύκο, άνθρωπο κ.α.) από το περιβάλλον του. Μια τέτοια συμπεριφορά θα διασφάλιζε την ανάγκη του αισθήματος ασφάλειας του σκύλου.

Πολλές φορές ωστόσο, υπάρχει μια πιο βαθιά ανάγκη η οποία δεν μπορεί να ικανοποιηθεί άμεσα, οπότε ο σκύλος καταφεύγει σε μια συμπεριφορά με την οποία θα προσπαθήσει να την επικοινωνήσει. Μια τέτοια περίπτωση θα μπορούσε να είναι ένας σκύλος που νιώθει ότι βαριέται. Μια από τις πιθανές συμπεριφορές θα μπορούσε να κάνει, είναι να γαβγίζει, να καταστρέφει πράγματα, να τρέχει πάνω κάτω. Ωστόσο το γάβγισμα σε αυτή την περίπτωση δεν είναι η συμπεριφορά που θα έχει το επιθυμητό αποτέλεσμα, για παράδειγμα κάποιος να ασχοληθεί μαζί του, αλλά μια απόπειρα στο να καλυφθεί μια ανάγκη. Άρα το γάβγισμα μπορεί να αποτελέσει μια ενδιάμεση συμπεριφορά ανάμεσα στα θέλω του σκύλου και στις προσφερόμενες ευκαιρίες ενεργειών. 

Γιατί ο σκύλος γαβγίζει

To γάβγισμα είναι μια μορφή προφορικής επικοινωνίας, είτε προς άτομα του ίδιου είδους, είτε άλλου. Ένας σκύλος χρησιμοποιεί το γάβγισμα για να επικοινωνήσει συναισθήματα, πληροφορίες, ή προειδοποιήσεις. Μπορεί να αποτελεί έκφραση της συναισθηματικής κατάστασης του σκύλου. Έτσι εξωτερικεύει θετικά συναισθήματα όπως την χαρά, την πρόσκληση για παιχνίδι, την ανυπομονησία, ή και αρνητικά συναισθήματα όπως την μοναξιά, τον πόνο, τον φόβο. Το γάβγισμα μπορεί να διαβιβάσει πληροφορίες όπως την ύπαρξη κάποιου που ο σκύλος αντιλαμβάνεται ως απειλή. Ενδεικτική, σε αυτή την περίπτωση, είναι μάλιστα και η διαφοροποίηση στην μορφή του γαβγίσματος ανάλογα με την απόσταση και το μέγεθος της απειλής. Επίσης ένας σκύλος μπορεί να γαβγίζει ως προειδοποίηση για την απομάκρυνση του προσώπου στο οποίο απευθύνεται το γάβγισμα. Μια άλλη περίπτωση διαβίβασης πληροφορίας είναι η εύρεση ενός σημείου ενδιαφέροντος, όπως η μυρωδιά ενός θηράματος, ή ένας αγνοούμενος. 

Πώς εξελίχθηκε το γάβγισμα του σκύλου;

Ο άνθρωπος έχει μια πολύ ανεπτυγμένη μορφή ηχητικής επικοινωνίας, την γλώσσα, την οποία και χρησιμοποιεί πάρα πολύ συχνά. Ένας άνθρωπος έχει συνηθίσει να μιλάει, και να του μιλάνε, για να επικοινωνήσει με άλλους. Οπότε ένας σκύλος που γαβγίζει είναι πιο πιθανό να ενσωματωθεί σε μια ανθρώπινη κοινωνία. 

Επίσης, κατά την περίοδο της εξέλιξης του σκύλου και την μετέπειτα τεχνητή αναπαραγωγή, η ανατομία του προσώπου του άλλαξε πολύ. Ο σκύλος έχει μεγαλύτερη ποικιλία στα ηχητικά σινιάλα του, επειδή έχει χάσει την ικανότητα να επιδείξει τόσους διαφορετικούς μορφασμούς προσώπου. Σε αντίθεση με ένα συγγενικό είδος, τον λύκο, που χρησιμοποιεί μια πληθώρα οπτικών σινιάλων για να επικοινωνήσει με τους υπόλοιπους λύκους.

Λόγω της επιλεκτικής αναπαραγωγής από τον άνθρωπο, που στόχο πλέον έχει να κάνει τους σκύλους να προσομοιάζουν με βρέφη, ορισμένες φυλές (κυρίως βραχυκεφαλικές) έχουν παραμορφωθεί τόσο τα χαρακτηριστικά του προσώπου τους, όπου εξαρτώνται κυρίως από την ηχητική επικοινωνία.

Εδώ θα πρέπει να αναφερθεί ότι η σύγκριση του σκύλου με τον λύκο δεν συνεπάγεται ομοιότητα με αυτόν. Η κοινωνική συμπεριφορά του λύκου απέχει πολύ από αυτή του σκύλου και παραλληλίζοντας τα δύο διαφορετικά είδη ελλοχεύει ο κίνδυνος να παραπέσουμε σε σοβαρά σφάλματα. Είτε με λανθασμένη αιτιολόγηση της συμπεριφοράς του σκύλου, η οποία θα οδηγήσει και σε λάθος αντιμετώπιση ενός ενδεχομένου προβλήματος. Είτε τη δημιουργία ενός προβλήματος λόγω της εξίσωσης των δυο ειδών.

Όλοι οι σκύλοι γαβγίζουν το ίδιο;

Το γάβγισμα του κάθε σκύλου είναι μοναδικό όπως και η δικιά μας φωνή. Η χροιά του γαβγίσματος είναι αποτέλεσμα της ανατομίας του σκύλου, των φωνητικών χορδών, του μήκους και του όγκου των υπολοίπων κοιλοτήτων του αναπνευστικού συστήματος και όχι μόνο. Όλα αυτά αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο πάλλεται ο αέρας που αποβάλλεται από τους πνεύμονές του, και κατ’ επέκταση αλλάζει και το γάβγισμα. Λόγω του παραπάνω ένας σκύλος είναι σε θέση να καταλάβει το κατά προσέγγιση μέγεθος του σκύλου που γαβγίζει. Επίσης μικρόσωμα σκυλιά τροποποιούν το γάβγισμά τους ώστε να μοιάζουν με μεγαλόσωμα σκυλιά.
Επίσης κάποιες ράτσες σκύλων είναι πιο ενεργές φωνητικά από κάποιες άλλες. 

Είναι μια μαθημένη ή ενστικτώδης συμπεριφορά;

Το γάβγισμα είναι ενστικτώδες, ωστόσο η εμφάνιση της συμπεριφοράς κατά την πορεία ζωής του σκύλου γίνεται υπό συνειδητό έλεγχο και μπορεί να επηρεαστεί από περιβαλλοντικούς παράγοντες. Αν ένας σκύλος γαβγίζει και πετυχαίνει κάτι θετικό για αυτόν, ακόμα και αν δεν ήταν το γάβγισμα η πραγματική αιτία, τότε το αυτό θα ενισχυθεί. Ακόμα και αν του φωνάζουμε επειδή γαβγίζει, και αυτό μπορεί να αποτελέσει έναν ενισχυτικό παράγοντα, αν ο σκύλος επιζητά την προσοχή μας. Πέραν αυτού, ο σκύλος είναι ένα κοινωνικό είδος και επηρεάζεται από το άμεσο κοινωνικό του περιβάλλον.

Τι μπορώ να κάνω;

Το γάβγισμα, όπως όλες οι συμπεριφορές, πρέπει να αξιολογείται ως μια μοναδική περίπτωση. Θα πρέπει να αναγνωρίσουμε αποτελεσματικά την αιτία του γαβγίσματος. Την ανάγκη την οποία προσπαθεί ο σκύλος να εκπληρώσει επιτελώντας την συγκεκριμένη συμπεριφορά, στο συγκεκριμένο περιβάλλον, υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες. Μόλις το βρούμε αυτό και το αλλάξουμε, ο σκύλος δεν θα έχει πλέον λόγο να γαβγίζει. 

Το πρώτο πράγμα που μπορούμε να κάνουμε είναι να μην «γαβγίζουμε» και εμείς μαζί με τον σκύλο μας. Το να τον μαλώνουμε για κάτι το οποίο έχει αναπαραχθεί να κάνει εδώ και εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια και είναι μια απολύτως φυσιολογική συμπεριφορά, είναι απλά εγωιστικό. Τις περισσότερες φορές αυτού του είδους η συναναστροφή μπορεί να αυξήσει το γάβγισμα. Άλλωστε το «μαλώνω τον σκύλο» είναι σχετικό. 

Το μόνο σίγουρο είναι ότι οποιοδήποτε αρνητικό ερέθισμα βιώνει ο σκύλος μας, θα μας οδηγήσει ακόμα πιο μακριά από τον στόχο μας, αν αυτός είναι η ευζωία του φίλου μας και η αρμονική συνύπαρξή μας με κοινό γνώμονα τον σεβασμό και την αγάπη.

Αντί λοιπόν να προσφέρουμε μια ενστικτώδη αντίδραση και να φωνάξουμε και εμείς στον σκύλο, ας προσπαθήσουμε να εκτιμήσουμε καλύτερα τον λόγο για τον οποίο συμβαίνει αυτό και τι πραγματικά θα βοηθούσε να ικανοποιηθούν οι ανάγκες και των δύο μας.

Βιβλιογραφία:

• Feddersen-Petersen, D. U.(2002) Vocalization of European wolves (Canis lupus lupus L.) and various dog breeds (Canis lupus f. fam.), Arch. Anim. Breed., 43, 387–398, https://doi.org/10.5194/aab-43-387-2000 
• Maros, K., Pongrácz, P., Bárdos, G., Molnár, C., Faragó, T. and Miklósi, Á., 2008. Dogs can discriminate barks from different situations. Applied Animal Behaviour Science, 114(1-2), pp.159-167. https://doi.org/10.1016/j.applanim.2008.01.022 
• Pongrácz, P., Molnár, C. and Miklósi, Á., 2010. Barking in family dogs: An ethological approach. The Veterinary Journal, 183(2), pp.141-147. https://doi.org/10.1016/j.tvjl.2008.12.010 
• Wells, D., 2001. The effectiveness of a citronella spray collar in reducing certain forms of barking in dogs. Applied Animal Behaviour Science, 73(4), pp.299-309. https://doi.org/10.1016/S0168-1591(01)00146-0 
• Yin, S. (2002). A new perspective on barking in dogs (Canis familaris.). Journal of Comparative Psychology. 116(2), 189–193. https://doi.org/10.1037/0735-7036.116.2.189
• Yin, S. and McCowan, B. (2004). Barking in domestic dogs: context specificity and individual identification. Animal Behaviour. 68(2), pp. 343-355. https://doi.org/10.1016/j.anbehav.2003.07.016